အင္းဒင္ရြာတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္က ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အား အစုလိုက္ အၿပံဳလိုက္သတ္ခဲ့ျခင္းကို ႏုိင္ငံေတာ္ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္၊ ႏုိင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြားဟု ေခါင္းစဥ္တပ္ေနျခင္းမွာ နာဇီဝါဒက်င့္သံုးျခင္းပင္ ျဖစ္ေၾကာင္း ယခင္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း ဦးရဲထြဋ္က ဝန္ခံေျပာၾကားခဲ့တယ္။
၂၀၁၆ နဲ႔ ၂၀၁၇ တို႔တြင္ တုတ္ဓါးကုိင္ေဆာင္သူ လူတစ္စုျဖစ္တဲ့ ARSA တုိက္ခိုက္မႈကို အေၾကာင္းျပၿပီး ရုိဟင္ဂ်ာေတြကို အစုလုိက္ အၿပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ အိုးအိမ္စည္းစိမ္ေတြကိုမီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီး လုယက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာခုႏွစ္သိန္းနီးပါး အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ဘက္ကို အသက္လုထြက္ ေျပးခဲ့ရတယ္။
အသက္ ၁၀ႏွစ္ဝန္းက်င္ ရိုဟင္ဂ်ာမိန္းကေလးမ်ားအပါအဝင္ အရြယ္ေရာက္သူ အမ်ဳိးသမီးေပါင္း ၃၀၀ ေက်ာ္အား ျမန္မာစစ္တပ္က လူမဆန္စြာ မုဒိန္းက်င့္ခဲ့ေၾကာင္း ဒုကၡသည္ စခန္းေရာက္ ခံရသူ ကာယကံရွင္ေတြက ထြက္ဆိုခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီသက္ေသ အေထာက္အထားေပၚမူတည္ၿပီး ကုလသမဂၢကလဲ ျမန္မာစစ္တပ္အား နာမည္ဖ်က္ စာရင္းသြင္းခဲ့တယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ မုဒိန္းတပ္မေတာ္ဟု သံတမန္စကားအသံုးအႏႈန္းနဲ႔ အတည္ျပဳခဲ့တယ္။
ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ဘက္ကို အသက္လုထြက္ေျပးခဲ့ၾကတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြကို ျပန္လည္ေခၚယူဖို႔အတြက္ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ႀကီး ဦးဝင္းျမတ္ေအးနဲ႔ အဖြဲ႕က ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏုိင္ငံကို သြားေရာက္ခဲ့တယ္။ ဒုကၡသည္အားလံုးဟာ တို႔ရဲ႕မိသားစုဝင္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ေတြလဲ လဝကရံုးမွာ ရွိေနတယ္။ ဒီေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က သူတို႔ကို အျမန္ဆံုး ျပန္လည္ေခၚယူဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္လုိ႔ ဦးဝင္းျမတ္ေအးက ေျပာခဲ့တယ္။
ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ၁၉၆၅မွစၿပီး ၂၀၁၆အထိ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဆြဲတင္စစ္ စီမံကိန္းနဲ႔ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့တယ္။ စစ္အစုိးရက နစကအဖြဲ႔ ဖြဲ႔ၿပီး သူတို႔လက္ဝယ္ရွိ NRC ကဒ္ေတြကို သိမ္းယူခဲ့တယ္။ ဝိႈက္ကဒ္ေတြ ထုတ္ေပးၿပီး ႏုိင္ငံမဲ့အျဖစ္ ဖန္တီးခဲ့တယ္။ အဲဒီလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြက ဟစ္တလာရဲ႕ နာဇီဝါဒထက္ေတာင္ ရက္စက္ လြန္းတယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက ေထာက္ျပေတာ့ သိန္းစိန္အစုိးရလက္ထက္မွာ ဝိႈက္ကဒ္ေတြကို ျပန္လည္သိမ္းယူခဲ့တယ္။
အခုတခါ ဝိႈက္ကဒ္ထက္ဆိုးတဲ့ NVC နဲ႔ ကမာၻကို လွည့္စားလိုတယ္။ NVC စီမံကိန္းက ဟစ္တလာရဲ႕ နာဇီဝါဒထက္ အဆမတန္ ဆိုးဝါးတယ္။ ဒါကို အာနန္ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအတုိင္း ေဆာင္ရြက္သေယာင္ေယာင္နဲ႔ ကမာၻႀကီးကို လွည့္စားေနတယ္။
“ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ဘဂၤလီ ဟုေခၚတာ ႏိုင္ငံေတာ္ပိုင္ မီဒီယာကေန ခိုးဝင္ဘဂၤလီေတြဟု ဝါဒျဖန္႔ေနတာေတြက နာဇီဝါဒပဲ။ ႏိုင္ငံေတာ္က အမုန္းတရားေဟာ သံဃာေတြ သုံးျပီး ရိုဟင္ဂ်ာ ဆန္႔က်င္ေရးေတြ လုပ္တယ္။ အစြန္းေရာက္ဘဂၤလီရခိုင္ေတြကို အသုံးခ်ျပီး လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္ေရးေတြလုပ္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ NVC မလိုခ်င္ဘူး။ စစ္အစိုးရက အတင္း အားဓမၼသိမ္းယူခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးပဲ လိုခ်င္တယ္။”လို႔ သဲေခ်ာင္းဒုကၡသည္စခန္းမွ ေကာ္ဘီရ္က ေျပာတယ္။