ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ မူဝါဒ သေဘာထားမွာ “ေမတၱာ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ေၾကာက္စိတ္” ပဲျဖစ္တယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔ဟာ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ စစ္အာဏာရွင္ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြကို ခံခဲ့ရေပမဲ့ “ခ်ီးမႊမ္းေထာပနာျပဳမႈအေပါင္းအားလံုးဟာ အရွင္ျမတ္အတြက္သာ ျဖစ္တယ္။ (Al Hamdu Lillah)” ဆိုၿပီး ေမတၱာတရားကို ေရွ႕တန္းတင္ေလ့ရွိတာ ေတြ႕ရတယ္။ ရန္သူလို ဆက္ဆံတဲ့ ရခိုင္အဝကြ်န္းသားေတြအေပၚမွာလဲ ေမတၱာထားတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ေနထုိင္တဲ့ ငါတို႔ရဲ႕ ညီအစ္ကိုေတြနဲ႔ သမုိင္းအစဥ္အလာအတုိင္းပဲ အတူယွဥ္တြဲေနထုိင္မယ္လို႔ ေျပာၾကတယ္။ အစြန္းေရာက္ရခိုင္ေတြကသာ အတူယွဥ္တြဲျခင္းကို လက္မခံတာ ျဖစ္တယ္။
ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ၁၉၉၀မွစၿပီး လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္ေရး ေပၚလစီေတြ ခ်မွတ္ကာ ရက္ရက္စက္စက္ မီးရိႈ႕သတ္ျဖတ္ လုယက္ ေမာင္းထုတ္ေပမဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မကင္းၾကပါဘူး။ အရွင္ျမတ္က အလြန္တရာ သနားၾကင္နာေတာ္မူတဲ့ အရွင္ျဖစ္တယ္။ Arrah-Ma-Nirrahi ကိုတမ္းတၿပီး တစ္ေန႔ ပန္းတုိင္ကို ေရာက္လိမ့္မယ္။ မိမိတို႔ရဲ႕ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးေတြ ရလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကတယ္။
တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ အဲဒီေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အေနနဲ႔ ရုန္းကန္ႀကိဳးစားၾကတယ္။ မိမိတို႔မွာ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းတစ္ဦးမရွိေပမဲ့လဲ ကိုယ့္အသိစိတ္နဲ႔ အေျခအေနတိုင္း ေရာက္တဲ့ေနရာတုိင္းမွာ ကုိယ္စြမ္းသေလာက္ အရွင္ျမတ္ရဲ႕ ေက်နပ္မႈကို ရယူဖို႔အလို႔ ငွာ အဖိႏွိပ္ခံ ဘဝကေန လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ရုန္းကန္ၾကတယ္။ အရွင္ျမတ္ရဲ႕ ျပစ္ဒဏ္ကို ေၾကာက္ၿပီး မေကာင္းမႈ ဒုစရိုက္ေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္သလို ျမန္မာငလိမ္အစိုးရရဲ႕ လိမ္လည္လွည့္စားမႈေတြကိုလဲ သတိရွိရွိ ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနၾကတယ္။
ရိုဟင္ဂ်ာတို႔မွာ တစ္မူထူးျခားတဲ့ ကိုယ္ပိုင္စရိုက္လကၡဏာ ယဥ္ေက်းမႈေတြရွိၿပီး အဲဒီယဥ္ေက်းမႈအေမြ အႏွစ္ေတြက လူတိုင္းအတြက္ စံနမူနာသဖြယ္ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ ရိုဟင္ဂ်ာစကားမွာ ဂိုင္ရသ္ရွိတယ္လို႔ ေျပာတယ္။ အဲ့ဒီစကားလံုးနဲ႔ ဆင္တူတဲ့ ျမန္မာစကားလံုးမရွိေပမဲ့ “ဘယ္သူ႔ကိုမွ မမွီခိုဘဲ ကိုယ့္ဖာကိုယ္ ရုန္းကန္ျခင္း၊ သူတစ္ပါး ေအာက္က်မခံျခင္း” လို႔ အဓိပၸါယ္ရႏိုင္တယ္။ ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြက ရယူျခင္းထက္ ေပးကမ္းျခင္းကို ဦးစားေပးခဲ့တယ္။ စားဖို႔မရွိလဲ ဆြဒ္ကာ ဟိုင္ရာသ္ယူရမွာကို ရွက္ၾကတယ္။ ဆင္းရဲမြဲ ေတေပမဲ့လဲ သူတစ္ပါးကို ေပးကမ္းကူညီဖို႔ ႀကိဳးစားၾကတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာစကားပံုေတြကလဲ သူတို႔ရဲ႕ ေမတၱာ တရားကို ေပၚလြင္ေစတယ္။
ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ပထမဦးဆံုး လက္နက္ခ်ခဲ့တဲ့ အစိုးရေခၚ သူပုန္လဲ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ သာ ျဖစ္တယ္။ ဘဂၤလီအမ်ဳိးသားေရး ဝါဒီေတြက ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္ေတြလို ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ၿပီး ဘဂၤါလီအေခၚခံဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာအေပၚ သစၥာရွိတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြက ဘဂၤါလီမခံယူဘဲ ရိုဟင္ဂ်ာအျဖစ္သာ ဆက္လက္ရပ္တည္ခဲ့တယ္။
၁၉၉၀မွစၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ ပညာေရး၊ စီးပြားေရး အခြင့္အေရးနဲ႔ ခရီးသြားလာခြင့္ကို ျမန္မာအစိုးရက ပိတ္ပင္တားဆီးၿပီး ပညာမဲ့ လူရိုင္း လူမိုက္ေတြ ျဖစ္ပါေစ၊ ျမန္မာစာမတတ္တဲ့ ဘဂၤါလီေတြ ျဖစ္လာပါေစလို႔ စနစ္တက် ရည္ရြယ္ေဆာင္ရြက္လာခဲ့တယ္။
ေက်ာင္းတက္ခြင့္မရွိတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြက မိမိတို႔ရဲ႕ မ်က္စိေရွ႕မွာ ျမင္ရတဲ့ သစ္ပင္ေတြ၊ ကြ်ဲ ႏြားတိရစာၦန္ေတြ၊ ငွက္ေတြ၊ ပိုးမႊားေတြကို ၾကည့္ၿပီး အရွင္ျမတ္ရဲ႕ဖန္ဆင္းမႈေလာက ကေန တစ္မူထူးျခားတဲ့ သင္ခန္းစာေတြကို ရယူၾကတယ္။ အဲဒီသင္ခန္းစာေတြက သူတု႔ိကို အရွင္ျမတ္တစ္ပါး တည္းကိုသာ ကိုးကြယ္ၿပီး အမွန္တရားအတြက္ ႀကံ႕ႀကံ႕ခံ ရပ္တည္ႏုိင္ရန္ လႈံ႕ေဆာ္ေနတယ္။ ဒီေတာ့ ငလိမ္ အစိုးရထင္သလို သူတုိ႔သမုိင္းကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ႏုိင္မွာ မဟုတ္။ အာဏာနဲ႔ ကိုယ္က်ဳိးအတြက္ ပညာတတ္ ဗုဒၶဘာ သာအမ်ားစုကို လိမ္လည္လွည့္စားႏုိင္ေပမဲ့ ပညာသင္ခြင့္မရခဲ့တဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကိုေတာ့လိမ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး။
ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ မူဝါဒ သေဘာထားက အေျခအေနတုိင္းမွာ တစ္သမတ္တည္းရွိေနတာ ေတြ႕ရတယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္က မုဒိန္းက်င့္ခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ၊ ျမန္မာ့ လူသတ္ကြင္းကေန အသက္လု ထြက္ေျပးၾကသူေတြ ရဲ႕ သေဘာထားလဲ ေမတၱာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ေၾကာက္စိတ္သာျဖစ္ေၾကာင္း ကမာၻ႕မီဒီယာေတြရဲ႕ တင္ျပခ်က္ေတြ မွာ မ်က္ဝါးထင္ထင္ ေတြ႕ေနရတယ္။