ရခိုင္ေကာ္မရွင္တြင္ ပါဝင္ခဲ့သူ ေဒါက္တာရင္ရင္ႏြယ္က “ဘဂၤါလီျပသနာ” ေခါင္းစဥ္ျဖင့္ ဧျပီလ ၂၆ ရက္ေန႔ post တင္သည္ကို ေတြ႔ေသာအခါ ဘြဲ႔ရအသိတရားမဲ့ ဗုဒၶဘာသာအစြန္းေရာက္မ်ား ရွိေနသေရြ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ က်င့္သုံးလိုသူ နည္းပါးလိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင့္ ေတြးမိသည္။
သူမ၏ post ကို “ဘဂၤါလီျပသနာကုိ ကုိင္တြယ္ ေျဖရွင္းရန္ ႏိုင္ငံေတာ္မွ တာဝန္ေပးထားသည့္ ပညာရွင္အခ်ိဳ႕ ႏွင့္ သံအမတ္/ဝန္ႀကီး အခ်ဳိ႕တုိိ႔ အား ေထာက္ျပလိုပါသည္။”ဟု အစျပဳထားသည္။
သူမ သိထားသင့္သည္မွာ ယခုအခ်ိန္တြင္ အစိုးရေျဖရွင္းရမည့္ ျပသနာမွာ ဘဂၤါလီျပသနာ မဟုတ္။ ရိုဟင္ဂ်ာျပသနာသာျဖစ္ေၾကာင္းပင္။
ႏိုင္ငံတကာက ဂ်ီႏိုဆိုဒ္တရားခံမ်ားကို ICC တင္ရန္ ျပင္ဆင္ေနသည္ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ၾကိဳသိ၍ ျမန္မာ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ကယ္တင္ႏိုင္ရန္ “ကုိဖီအာနန္ ဦးေဆာင္သည့္ ေကာ္မရွင္”အားငွားရမ္းျပီး အၾကံျပဳေစ၏။ ရဝန္ဒါမွာ ဂ်ီႏိုဆိုဒ္ ျဖစ္ခဲ့သည္ကို ကိုဖီအာနန္၏ အၾကံအစည္ေၾကာင့္ ၾကန္႔ၾကာခ့ဲသည္ကို ေဒၚစု သိထားသည့္အတြက္ သူ႔ကို အၾကံျပဳရန္ ငွားရမ္းျခင္းျဖစ္သည္။
အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားမွာ ႏိုင္ငံေတာ္က ခ်မွတ္ခဲ့သမွ် တရားဥပေဒအားလုံးကို တေသြမတိမ္း လိုက္နာလာသူမ်ားျဖစ္သည့္အလ်ာက္ အာနန္ေကာ္မရွင္၏ အၾကံျပဳခ်က္ကိုလည္း ၾကိဳဆိုခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဗုဒၶဘာသာအစြမ္းေရာက္မ်ားက သူတို႔ေရးဆြဲေသာ ဥပေဒမ်ားကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ပင္ လိုက္နာျခင္းမရွိေပ။
၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသားဥပေဒအရ NRC ကိုင္ေဆာင္ထားသူမ်ားအား စိစစ္ေရးကဒ္ ေျပာင္းေပးရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ဗုဒၶဘာသာအစြန္းေရာက္ နာဇီမ်ားက ရိုဟင္ဂ်ာတို႔လက္ဝယ္ရွိ NRC မ်ားကို ဝိႈက္ကဒ္ျဖင့္ အစားထိုးခဲ့သည္။ ဗုဒၶဘာသာအၾကမ္းဖက္အုပ္စုမ်ားျဖစ္ေသာ မဘသ ၉၆၉ သာကီ မ်ိဳးခ်စ္ အမ်ိဳးသားေရး စေသာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို အသုံးခ်ျပီး တစ္ႏိုင္ငံလုံး၌ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ဖန္တီးခဲ့သည္။
ဘဂၤလားေဒ႔ခ်္မွ ဝင္ေရာက္လာေသာ ဘဂၤါလီရခိုင္မ်ား ဗုဒၶဘာသာဝင္ျဖစ္သည့္အတြက္ သူတို႔ကို တိုင္းရင္းသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳရုံမက ႏိုင္ငံေတာ္ပိုင္မီဒီယာမ်ား၌ပင္ စာနာေထာက္ထားၾကရန္ တိုက္တြန္းႏိႈးေဆာ္သည္။ NVC ကတ္ျပား လက္ခံမည္ဟု အစိုးရ လက္ကိုင္တုတ္မ်ားမွအပ မည္သည့္ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ွ ေျပာခဲ့ျခင္းမရွိ။ လက္ခံမည္လည္းမဟုတ္။ သူတို႔က ဥပေဒႏွင့္အညီ မွ်မွ်တတ လုပ္ေဆာင္ရန္သာ ေတာင္းဆိုၾကသည္။ ဥပေဒအတိုင္း လုပ္ေဆာင္လ်င္ ရိုဟင္ဂ်ာအားလုံးကို စိစစ္ေရးကဒ္ ထုတ္ေပးရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း နာဇီဝါဒကို ဗုဒၶဘာသာအမည္ျဖင့္ က်င္႔သုံးလိုေသာ ဗုဒၶဘာသာအစြန္းေရာက္မ်ားက NVC သာ ထုတ္ေပးလို၏။
NVC ကို ျငင္းပယ္ေသာ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အေပၚ တည္ဆဲဥပေဒႏွင့္ ဆန္႔က်င္၍ အၾကမ္းဖက္လာၾကသည္။ NVC လက္မခံသူမ်ားကို ငါးဖမ္းခြင့္ လယ္လုပ္ခြင့္ ပိတ္ပင္ျပီး ငတ္ျဖတ္ေသေစရန္ ၾကံစည္လာခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၁၆ မွစ၍ ARSA ကို ဖြဲ႔စည္းေပးျပီး ရိုဟင္ဂ်ာအားလုံးကို အၾကမ္းဖက္ေခါင္းစဥ္ျဖင့္ မီးရိႈ႔သတ္ျဖတ္ခဲ့သည္။ တုတ္ ဓါး ကိုင္ေဆာင္ေသာလူတစ္စုက ရဲကင္းစခန္း ၃၀ ကို တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္ဟုဆိုလ်င္ မည္သည့္ ဦးေႏွာက္ အသိဥာဏ္ရွိသူကမွ် ယုံစရာအေၾကာင္းမရွိေပ။
သို႔ျဖစ္၍ ဗုဒၶဘာသာ အစြန္းေရာက္မ်ားက ႏိုင္ငံေတာ္ပိုင္မီဒီယာသုံးျပီး ျပည္သူကို အယုံသြင္းရန္ၾကိဳးစားရသည္။ ေဒါက္တာရင္ရင္ႏြယ္ ႏွင့္ သူမကဲ့သို႔ အသိတရားေခါင္းပါးေသာ ဗုဒၶဘာသာ အစြန္းေရာက္မ်ား သိသင့္သည္မွာ ယခုအခ်ိန္သည္ အာနန္အစီရင္ခံစာအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးရမည့္အခ်ိန္မဟုတ္။ ICC ႏွင္႔ R2P အေၾကာင္း ေဆြးေႏြးတင္ျပရမည့္အခ်ိန္။ ဂ်ီႏိုဆိုဒ္တရားခံမ်ားကို အေရးယူရမည့္အခ်ိန္။ ဗုဒၶဘာသာ အစြန္းေရာက္မ်ားကို တရားဥပေဒႏွင့္အညီ အေရးယူသင့္သည့္ အခ်ိန္သာ ျဖစ္ေၾကာင္း အသိေပးပါရေစ။